درباره چاپ فلکسو بیشتر بدانید/ مزایا، معایب و کاربردها

بسته‌بندی محصولات و هویت بصری یک برند، همیشه نقشی مهم در جذب مشتری ایفا می‌کند، به همین دلیل، انتخاب روش چاپ مناسب، کلید دستیابی به کیفیت، سرعت و هزینه بهینه است. از میان روش‌های متنوع چاپ، چاپ فلکسو (Flexography) یکی از پرکاربردترین روش‌های چاپی محسوب می‌شود که به دلیل انعطاف‌پذیری بالا و سرعت فوق‌العاده، به انتخاب اول بسیاری از صنایع، به‌ویژه در حوزه بسته‌بندی، تبدیل شده است. این تکنیک چاپ برجسته، با توانایی چاپ روی طیف وسیعی از متریال‌ها، روند جدیدی در تولید انبوه لیبل، کارتن، نایلون‌های تبلیغاتی و بسته‌بندی‌های انعطاف‌پذیر ایجاد کرده است. دستگاه‌های این چاپ مدرن و لایه برداری و برش دارند و با این ابزار‌ها شکل نهایی محصولات به خوبی و با اطمینان انجام می‌شود.

کاربرد چاپ فلکسوگرافی چیست؟

Flexography به دلیل استفاده از کلیشه انعطاف‌پذیر به راحتی می‌تواند روی سطح مواد انعطاف‌پذیر با کیفیت بالا کار کند از همین جهت بسیاری از محصولات و بسته‌بندی‌های انعطاف‌پذیر به دنبال چاپ فلکسو هستند و این صنعت با سرعت زیاد در حال ترقی و رشداست. تکنولوژی چاپ فلکسو دارای دو ماشین پیشرفته است که هشت رنگ را شامل می‌شود و هر دستگاه توانایی چاپ و برش در یک زمان را دارد. یکی از مهمترین موارد در این چاپ، خشک شدن با سرعت بالا است.

محصولات چاپ شده در فلکسو شامل لیبل‌های پشت چسب دار، بسته‌بندی بطری‌ها، کارتن بستی، کارتن‌های تاشو، کیسه‌های خرید، نایلون، کیسه‌های پلاستیکی، کاغذ کادو، انواع بافت نرم، پاکت نامه‌ها، کاغذ دیواری، بشقاب و لیوان‌های یک بار مصرف می‌شوند.در این بین لیبل‌های پشت چسب دار و بسته‌بندی‌های پلاستیکی مهم‌ترین کاربرد چاپ فلکسو هستند.

چاپ فلکسو چگونه کار می‌کند؟

فرآیند چاپ فلکسو در نگاه کلی ساده، اما در اجرا بسیار دقیق است. این روش نوعی چاپ برجسته به شمار می‌رود، به این معنی که طرح مورد نظر روی یک سطح برجسته (کلیشه) قرار دارد. این روش شامل پنج مرحله اصلی است:

ساخت کلیشه: پایه‌ای ترین مرحله در چاپ فلکسو، ساخت کلیشه است. پلیت‌های فتو پلیمری حساس به نور، زیر فیلم نگاتیو قرار گرفته و با تابش نور ماوراء بنفش بخش های طرح دار سخت می شوند. سپس پلیت در دستگاه شستشوی ویژه که حاوی آب و محلول صابونی در دمای 40 درجه است، قرار می گیرد. در این مرحله، بخش های نرم شسته شده و طرح برجسته باقی می‌ماند. فیلترهای ممبران در این دستگاه، مواد مضر را جدا کرده و محلول را برای استفاده مجدد بازیافت می‌کنند تا کمترین آسیب زیست محیطی ایجاد شود.

نصب کلیشه روی سیلندر: بعد از مرحله آماده سازی پلیت‌ها که برای هر رنگ یک پلیت در نظر گرفته می‌شود. نوبت به نصب دقیق آن‌ها روی یک واحد چاپ یا سیلندرهای چاپ می‌رسد. برای حفظ هم رنگی دقیق (رجیستری)، روی هر پلیت علامت‌های کوچکی به نام رجیستر مثلا نقطه یا علامت + با اندازه کمتر از 0.3 میلی‌متر ایجاد می‌شود. این نشانه‌ها هنگام نصب کلیشه‌ها، به اپراتور کمک می‌کنند تا موقعیت هر پلیت را به صورت دقیق تنظیم کند و اطمینان حاصل شود که تمام رنگ‌ها در چاپ نهایی کاملا بر روی هم منطبق می‌شوند.

رساندن مرکب به سیلندر: در مرحله چاپ، رول بستر مثل فیلم پلاستیکی یا کاغذ وارد دستگاه می‌شود. سیلندر آنیلوکس (غلتکی با حفره های ریز) جوهر را از مخزن برداشته و با عبور از زیر تیغه دکتربلید، لایه ای یکنواخت و کنترل شده از جوهر روی سطحش باقی می‌ماند. این غلتک، جوهر را به کلیشه برجسته منتقل می‌کند.

انتقال طرح روی سطح چاپ: سپس کلیشه آغشته به جوهر که روی یک سیلندر بسته شده، با تماس مستقیم و فشار کنترل شده سیلندر (ایمپرشن)، به سطح چاپ (نایلون، کاغذ، کارتن، سلفون و …) می‌خورد و طرح منتقل و چاپ می‌شود.

خشک کردن: پس از هر رنگ، بستر از زیر لامپ UV یا خشک کن مادون قرمز عبور می‌کند تا جوهر تثبیت شده و آماده دریافت رنگ بعدی شود.

انواع پلیت های چاپ فلکسو

پلیت یک لایه: لایه زیرین برای تثبیت و استواری پلیت تعبیه شده،از پشت نوردهی می‌شود تا سفت شود، لایه محافظ را برداشته و پلیت را نور داده و شستشو می‌دهند. برای سفت شدن باقیمانده پلیت زیر نور UV قرار می‌دهند. برای دقت Lpi 150 از پلیت های ۳-۲ میلی‌متر استفاده می‌شود. پلیت‌های ضخیمتر ۵-۴ میلی‌متر برای چاپ Lpi 60 مناسب هستند.

پلیت چند لایه: برای رسیدن به کیفیت بالی چاپ هافتون از این پلیت استفاده می شود. وجود لایه پایه از دفرمه شدن لایــه برجسته که نازک اسـت جلوگیری می کند. درحین سوار کردن پلیت روی سیلندر هیچ کشش طولی روی نمی دهد .

پلیت CTP: لایه مشکی جاذب اشعه لیزر، اشعه ۱۰۶۴ نانومتر لیزر را جذب می کند و توسط آن تراشیده می شود. این لایه در حقیقت نقش نگاتیو فیلم را دارد. لایه پایه باعث استواری پلیت می شود. وجود لایه پایه در پلیت چند لایه که از دفرمه شدن پلیت جلوگیری میکند، برترین آن را نسبت به پلیت تک لایه نشان می دهد.

ماشین های فلکسوگرافی، به چهار دسته اصلی تقسیم می شوند:

ماشین‌های استک (Stack): سیلندرهای چاپ به صورت عمودی یا افقی روی هم قرار گرفته‌اند. هر واحد چاپ مستقل عمل می کند و امکان چاپ روی دو طرف سطح مثل کاغذ وجود دارد. این طراحی برای چاپ روی مواد جاذب رطوبت مانند کاغذ کرافت یا مقوا ایده آل است و از 1-8 رنگ دارد.

ماشین‌های سیلندر مرکزی (Central Impression): این نوع ماشین از گرانترین ماشین‌های چاپ محسوب می‌شود. به دلیل حرکت لفاف بسته‌بندی به دور یک سیلندر مرکزی و چاپ رنگ‌های مختلف با کمترین جا به جایی از دقت بالایی برخوردار است. در واقع کارهای دقیق چاپی که باید با فلکسو چاپ شوند و مساله رنگ و ترکیبات رنگی در آن‌ها اهمیت دارد بهتر است با فلکسو سیلندر مرکزی انجام شوند. در این نوع ماشین سیلندر چاپ یا سیلندر فشار(بستر لفاف رول) یکی است.

ماشین‌های اینلاین (In-line): واحدهای چاپ به صورت خطی و پشت سر هم چیده شده‌ و انعطاف‌پذیری بالایی در پیکربندی دارند همچنین امکان افزودن مراحل لمینت، برش یا سوراخ زنی همزمان با چاپ فراهم می‌کنند. برای محصولاتی مانند لیبل‌های چند لایه مناسب هستند.

ماشین چاپ معمولی (Common Impression Presses) : در این ماشین‌ها بر عکس ترکیب‌بندی ماشین‌های استک، به جای داشتن سلیندر فشار در هر یونیت، برای همه رنگ‌ها از یک سیلندر بزرگ برای چاپ استفاده می‌شود و برج‌های چاپ دور یک سیلندر مرکزی (ci) چاپ قرار گرفته‌اند. این ماشین‌ها از ریجستر بسیار خوبی به هنگام چاپ رول‌های بسیار نازک یا قابل کش آمدن برخوردارند.

چه نوع مرکب های چاپی در چاپ فلکسو به کار برده می شوند؟

در روش چاپ فلکسو چندین نوع مرکب چاپ مناسب شناخته شده‌اند.می توان به مشهورترین انواع آنها اشاره کرد:

• مرکب‌های پایه حلال،
• مرکب های پایه آب،
• مرکب های UV،
• مرکب های

البته با توجه به نوع مرکبی که در روش چاپ فلکسو انتخاب می‌شود، مراحل مختلف فرآیند چاپ دستخوش تغییراتی نیز می‌شوند. زیرا هر کدام از انواع مرکب‌های مورد استفاده در این روش چاپ به روش خاصی خشک می‌شوند.حتی بر روی سطح خاصی به صورت ثابت نقش می‌بندند.به عنوان مثال اگر شما از مرکب UV استفاده کرده باشید، باید با استفاده از پرتوی ماوراءبنفش آن را بر روی سطح مورد نظر برای چاپ خشک و ماندگار کنید.

مزایای کلیدی چاپ فلکسو

تطبیق‌پذیری با انواع بسترها: قابلیت چاپ بر روی طیف گسترده‌ای از مواد جاذب و غیرجاذب، از فیلم‌های نازک پلاستیکی گرفته تا مقواهای ضخیم.

سرعت بالا: بدیهی است که تولید محصولات بیشتر در بازه زمانی کمتر، برای تولید کنندگان حائز اهمیت است. دستگاه چاپ فلکسو با استفاده از غلتک‌های در حال چرخش و جوهر با خصلت خشک شوندگی سریع در بازه زمانی کوتاه صدها جعبه را به چاپ می‌رساند.دستگاه‌های مدرن فلکسو می‌توانند با سرعت‌های بسیار را برای تیراژهای بالا بسیار کارآمد می‌سازد.

کیفیت چاپ مطلوب: با پیشرفت در فناوری ساخت کلیشه‌ها (مانند کلیشه‌های دیجیتال HD Flexo)، نورد‌های آنیلوکس و سیستم‌های کنترل، کیفیت چاپ فلکسو به طور قابل توجهی بهبود یافته و به رقیبی جدی برای چاپ افست و گراور تبدیل شده است.

دوام چاپ: مرکب‌های مورد استفاده در فلکسو به ویژه U دوام خوبی در برابر سایش، رطوبت و نور دارند.

هزینه تمام‌شده مناسب برای تیراژهای متوسط و بالا: اگرچه هزینه اولیه ساخت کلیشه می‌تواند قابل توجه باشد، اما برای تیراژهای بالا، هزینه هر واحد                                چاپی کاهش می‌یابد. چاپ فلکسو در مقایسه با سایر روش‌های چاپ مانند افست، از قیمت پایین تری برخورداراست. در چاپ فلکسو می‌توان خروجی بسیار بالایی در ازای کار و تلاش محدود نیروی انسانی ارائه داد. این امر برای چاپ حجم بالا و سفارش‌های بزرگ مناسب و مقرون به صرفه می‌باشد.

قابلیت استفاده از مرکب‌های متنوع: شامل مرکب‌های پایه آب (سازگار با محیط زیست)، پایه حلال (برای چسبندگی بهتر روی برخی سطوح)، و مرکب‌های UV/LED (خشک شدن آنی، کیفیت بالا، مقاومت عالی.

قابلیت پوشش بزرگ: چاپ فلکسو به همراه دقت بالا توانایی چاپ بر روی مساحت بزرگی از محصول را داراست که این ویژگی برای چاپ بسته بندی‌های بزرگ و محصولات صنعتی قابل استفاده است.

توانایی چاپ بر روی سطوح ناهموار: به دلیل انعطاف‌پذیری کلیشه‌ها چاپ بر روی سطوح ناهموار هم امکان‌پذیر است.

امکان انجام عملیات تکمیلی به صورت خطی (In-line): عملیات تکمیلی مانند لمینیت، برش، دایکات، طلاکوبی سرد و گرم، که باعث افزایش بهره‌وری می‌شود.

معایب و محدودیت‌های چاپ فلکسو

در کنار مزایای فراوان، چاپ فلکسو دارای محدودیت‌هایی نیز هست که باید در نظر گرفته شوند:

هزینه اولیه ساخت کلیشه: برای هر رنگ، یک کلیشه مجزا نیاز است که می‌تواند هزینه اولیه را به خصوص برای تیراژهای پایین افزایش دهد.

زمان آماده‌سازی (Setup Time): برای کارهای پیچیده با تعداد رنگ بالا، زمان آماده‌سازی دستگاه می‌تواند طولانی‌تر از روش‌های دیگر مانند چاپ دیجیتال باشد.

جزئیات بسیار ریز: اگرچه کیفیت چاپ فلکسو بسیار بهبود یافته، اما برای چاپ جزئیات بسیار ظریف و ترام‌های خیلی نرم، چاپ گراور یا افست ممکن است همچنان برتری داشته باشند. با این حال، این فاصله با فناوری‌های جدید فلکسو در حال کاهش است.

تغییرات در طرح: ایجاد تغییرات در طرح پس از ساخت کلیشه، مستلزم ساخت کلیشه جدید است.

در این مقاله سعی کردیم با چاپ فلکسوگرافی، مزایا و کاربردهای آن، را را بررسی کنیم. فلکسوگرافی در سال‌های اخیر پیشرفت‌های زیادی داشته است و امروزه از آن به شکل گسترده‌ای برای چاپ روی سطوح انعطاف پذیر استفاده می‌شود. با این حال اگر قصد چاپ انواع کتاب، دفتر، سررسید، بروشور، کاتالوگ و مواردی از این دست را دارید، کماکان بهترین گزینه برای شما دستگاه‌های افست خواهند بود.