همزمان با هفته فرهنگی قزوین «مرقع عمادالکتاب» اثر شرکت چاپ و نشر در قزوین رونمایی شد
همزمان با هفته فرهنگی قزوین «مرقع عمادالکتاب» با هدف بازخوانی میراث یکی از چهرههای اثرگذار خوشنویسی ایران و شهر قزوین و معرفی آثار او به نسل جدید، در فرهنگسرای بانو حضرت زهرا(س) قزوین رونمایی شد.

به گزارش روابط عمومی شرکت چاپ و نشر بانک ملی ایران، آیین رونمایی از «مرقع عمادالکتاب» با حضور«میرحیدر موسوی» مدیرعامل انجمن خوشنویسان ایران، «امین عارفنیا» مدیرعامل شرکت چاپ و نشر بانک ملی ایران، «محمدعلی خسروی» قرآن پژوه و راهبر پروژه چاپ کتاب،«احسانالله شکراللهی» مدیر اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، «علی هوشمند» مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قزوین، «احمد ابوطالبیان» پژوهشگر، خوشنویس و مجموعهدار قزوینی و جمعی از اعضای شورای شهر قزوین، مدیران فرهنگی، استادان، پژوهشگران و فعالان حوزه خوشنویسی برگزار شد. اثری که به همت شرکت چاپ و نشر بانک ملی ایران تهیه و منتشر شده و مجموعهای از نمونههای ارزشمند خط و بخشی از میراث مکتوب عمادالکتاب را در اختیار علاقهمندان قرار میدهد.
این مرقع نفیس شامل هشت قطعه از آثار عمادالکتاب در خطوطی همچون نستعلیق، شکستهنستعلیق، نسخ و ثلث است و در کنار آن برگهایی از ادعیه و صلوات چهارده معصوم(ع) و نمونههایی از خطوط نسخ، نستعلیق، شکسته، ثلث و تحریری نیز ارائه شده است
روایت بزرگان برای نسل جدید

مدیر اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، در این مراسم با اشاره به فاصلهای که میان نسل جدید و بخشی از میراث فرهنگی و هنری کشور ایجاد شده است، گفت: کمتوجهی به ادبیات، داستان و هنرهای اصیل ایرانی یکی از عوامل گسست فرهنگی است و برای ترمیم این پیوند باید چهرههای اثرگذار فرهنگ و هنر به زبان قابل فهم برای نسل نوجوان و جوان معرفی شوند ولی تا کنون در انتقال ظرفیتهای فرهنگی و هنری کشور به نسل جدید موفق عمل نکردهایم و باید شیوههای تازهای برای ارتباط با این نسل پیدا کنیم.
«احسانالله شکراللهی» ادبیات فارسی و خوشنویسی را دو بخش مهم از میراث فرهنگی ایران دانست و اظهار کرد: خوشنویسی طی قرنها مفاهیم و زیباییهای ادبیات فارسی را به نسلهای مختلف منتقل کرده است و داستان نیز میتواند ابزاری مؤثر برای پیوند کودکان و نوجوانان با تاریخ و هویت فرهنگی باشد.
وی از میرعماد، درویش عبدالمجید طالقانی و عمادالکتاب به عنوان چهرههایی یاد کرد که زندگی و آثارشان میتواند دستمایه تولید رمان، فیلم و سریال قرار گیرد.
شکراللهی با اشاره به زندگی پرفراز و نشیب عمادالکتاب ادامه داد: او تنها یک خوشنویس برجسته نبود، بلکه در تحولات اجتماعی زمان خود حضور داشت و با وجود دشواریهای زندگی، دلبستگی عمیقی به ایران داشت. این هنرمند در پنج دوره سلطنتی زندگی کرد، آموزش دو ولیعهد را که بعدها به پادشاهی رسیدند برعهده داشت و با چند زبان نیز آشنا بود.
مدیر اندیشگاه فرهنگی کتابخانه ملی شاهنامهنگاری عمادالکتاب را از دیگر جلوههای توانایی این هنرمند دانست و تأکید کرد اسناد مربوط به زندگی و آثار او در مراکز آرشیوی مختلف پراکنده است و باید با گردآوری این اسناد، کتابها، قطعات و نوشتهها، روایت دقیقتری از زندگی وی ارائه شود.
شکراللهی همچنین به نقش عمادالکتاب در تحول آموزش خوشنویسی اشاره کرد و گفت: این استاد با الهام از روشهای آموزشی جدید، ۳۶ رسمالمشق برای مقاطع مختلف تحصیلی طراحی کرد و تلاش داشت آموزش خوشنویسی را از یک مسیر طولانی و انحصاری به فرآیندی کوتاهتر و در دسترستر برای عموم تبدیل کند.
حلقه اتصال دو دوره خوشنویسی
مدیرعامل انجمن خوشنویسان ایران نیز عمادالکتاب را یکی از حلقههای مهم میان خوشنویسی دوره قاجار و دوران معاصر دانست و گفت: این هنرمند در دورهای فعالیت میکرد که خوشنویسی ایران با کمبود استادان تراز اول روبهرو بود، اما با تربیت شاگردان متعدد و خلق آثار ماندگار، نقش مهمی در تداوم این هنر ایفا کرد.
«میرحیدر موسوی» افزود: عمادالکتاب در اقلام و شیوههای مختلف خوشنویسی فعالیت داشت و همین تنوع، جایگاه او را در تاریخ این هنر برجسته کرده است.
وی با بیان اینکه خلق حتی یک اثر تراز اول میتواند جایگاه یک هنرمند را در تاریخ هنر تثبیت کند، اظهار کرد: نمونههایی از آثار عمادالکتاب وجود دارد که از نظر کیفیت کتابت با آثار استادان بزرگی همچون سلطان محمدحسین شیرازی قابل مقایسه است و در برخی موارد از نظر کرسیبندی نیز توانایی بالایی دارد.
مدیرعامل انجمن خوشنویسان ایران همچنین به سیاهمشقهای عمادالکتاب در دوران زندان اشاره کرد و گفت: این آثار از نظر ترکیببندی دارای ارزش و ویژگیهای سبکی هستند و در شکلگیری و گسترش سیاهمشق در دورههای بعد نیز تأثیر گذاشتهاند.
وی رونمایی از این اثر را اتفاقی مهم برای قزوین و جامعه خوشنویسی کشور دانست و بر ضرورت پاسداشت هنرمندانی تأکید کرد که در انتقال و اعتلای این هنر نقش داشتهاند.
انتشار مرقع عمادالکتاب پیوند هنر خوشنویسی قزوین با میراث فرهنگی ایران
مدیرعامل شرکت چاپ و نشر بانک ملی ایران نیز در این آیین، انتشار «مرقع عمادالکتاب» را فراتر از یک فعالیت انتشاراتی دانست و گفت: این مراسم فقط آیین رونمایی از یک کتاب نیست بلکه از میراث و هویت هنری این سرزمین و از پیوند میان ،قلم ،فرهنگ دین و زیبایی رونمایی میشود. میراث هنرمندی که نامش با قزوین و تاریخ خوشنویسی ایران گره خورده است.
«امین عارفنیا» با اشاره به پیشینه قزوین افزود: اهمیت این شهر فقط در این نیست که زمانی پایتخت بوده بلکه اهمیت واقعی یک شهر را باید در اثر ماندگاری که بر فرهنگ و تمدن یک سرزمین میگذارد جست وجو کرد و قزوین از این منظر یکی از شهرهای مهم ایران است. شهری که در معماری، شعر، ادب، هنر، دانش و به ویژه خوشنویسی سهمی فراتر از اندازه جغرافیایی خود در تاریخ ایران داشته است.به همین دلیل وقتی از قزوین سخن به میان میآید در حقیقت به یکی از کانونهای شکل گیری و تداوم فرهنگ ایرانی اشاره میشود.
وی با تأکید بر اینکه عنوان «پایتخت خوشنویسی ایران» برای قزوین صرفاً تشریفاتی نیست، اظهار کرد: این عنوان پشتوانهای تاریخی و هنری و حاصل حضور نسلهای مختلف استادان و هنرمندان این عرصه دارد. در این هنر، واژه صرفاً نوشته نمیشود، بلکه زیبایی، موسیقی و معنا در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
عارفنیا درباره عمادالکتاب نیز گفت: اهمیت این هنرمند تنها به مهارت فنی او محدود نمیشود؛ او معلم و انتقالدهنده سنت خوشنویسی به نسلهای بعد بود و از این منظر، جایگاه ویژهای در تاریخ هنر ایران دارد، از همین رو چاپ چنین اثری اقدامی برای ثبت، معرفی و انتقال میراث هنری و فرهنگی ایران به نسلهای آینده است.
مدیرعامل شرکت چاپ و نشر با اشاره به اهمیت رونمایی از چنین اثری در این مقطع گفت: در روزگاری که سرعت تولید و مصرف محتوا بسیار افزایش یافته جامعه بیش از گذشته نیازمند بازگشت به ریشه های فرهنگی خود است. امروز با یک تلفن همراه در چند ثانیه به هزاران تصویر و متن دسترسی داریم. اما دسترسی به محتوا، الزاماً به معنای ارتباط با فرهنگ نیست. فرهنگ زمانی شکل میگیرد که انسان بتواند با ریشههای خود ارتباط برقرار کند آنها را بشناسد، تحلیل کند و به نسل بعد منتقل نماید.
وی افزود: پرداختن به آثار استادانی همچون عمادالکتاب، فقط نگاه به گذشته نیست بلکه این امکان را فراهم میکند که مخاطب امروز علاوه بر شناخت نام و جایگاه این هنرمند، با خود آثار او نیز مواجه شود. انتشار و مستندسازی این آثار، میراث هنری را از مجموعههای محدود خارج و دسترسی نسلهای آینده به آن را آسانتر میکند.
عارف نیا ادامه داد: همه ما چه در حوزه مدیریت چه در حوزه فرهنگ و هنر و چه در حوزه صنعت نشر در برابر میراث فرهنگی کشور مسئولیت داریم. این مسئولیت فقط بر عهده موزهها و مراکز فرهنگی نیست هر مجموعهای که توانایی ثبت، تولید، انتشار و معرفی یک اثر فرهنگی را دارد میتواند در این مسیر سهمی داشته باشد. از همین منظر مجموعه ما تولید و انتشار چنین اثری را یک مسئولیت فرهنگی میداند.
وی همچنین با اشاره به مناسبت تهیه این اثر گفت: «مرقع عمادالکتاب» به مناسبت یکهزار و پانصدمین سال میلاد پیامبر اعظم(ص) و با نیت تقدیم آن به ساحت مقدس پیامبر گرامی اسلام(ص) ارائه شده است؛ موضوعی که پیوند میان هنر خوشنویسی ایرانی و معارف اسلامی را برجسته میکند.
انتشار اثری بی نظیر میراثی برای آیندگان
قرآن پژوه و راهبر پروژه چاپ کتاب با تاکید بر انتشار آثار نفیس در مجموعه بانک ملی ایران و شرکت چاپ و نشر گفت: یکی از آثار بی نظیر که در کتابخانه ملی به آن برخوردیم مجموعه ای از عمادالکتاب این خوشنویس برجستهی قزوین بود.
«حجتالاسلام محمدعلی خسروی» افزود: در همین رابطه با استاد امیراحمد فلسفی از خوشنویسان و نستعلیقنویسان کشور درخواست کردیم تا در این حوزه به ما کمک کنند که ایشان از ما خواست با توجه به اینکه این اثر بی نظیر است و درباره عمادالکتاب کم کار شده و شناختی از این این هنرمند تاثیرگذار نیست مقدمهای کامل و فنی بر اثر بنوسیند و سرانجام اسم مرقع عمادالکتاب هم به زیبایی با ترکیب بندی جذاب روی کتاب قلم زدند.
وی ادامه داد: آثار عمادالکتاب در تهران هنوز در کتیبه های سردر دانشکده الهیات، بیمارستان فیروزآبادی و حرم حضرت عبدالعظیم حسنی قابل مشاهده است.
حجتالاسلام خسروی با اشاره به زندگی شخصی این هنرمند برجسته گفت: یکی از مهمترین وقایع زندگی عمادالکتاب ۵ سال زندان در زمان مشروطیت است که در آن سالها نیز بی کار نبوده و علاوه بر کتابت سیاه مشق هایی که غالبا حدیث نفس و زمزمههایی با خویش بوده تصویری از خودش در سال سوم زندان کشیده که در صفحات ابتدایی کتاب قابل مشاهده است.
قزوین؛ از میراث تا روایت امروز
در مجموع، «مرقع عمادالکتاب» تلاش تازهای برای مستندسازی بخشی از میراث خوشنویسی ایران و معرفی یکی از چهرههای تأثیرگذار این هنر به شمار میرود؛ رویکردی که در کنار حفظ آثار، بر روایت زندگی و اندیشه هنرمند برای نسلهای جدید نیز تأکید دارد.
آیین رونمایی این اثر به همت شرکت چاپ و نشر بانک ملی ایران و همزمان با هفته فرهنگی قزوین برگزار شد و در پایان، حاضران از نمایشگاه آثار خوشنویسی برپا شده در طبقه پایین فرهنگسرای بانو حضرت زهرا(س) بازدید کردند.